Aan Hans Kaldenbach, die opvoedkunde studeerde en in het onderwijs zat, en zijn kompaan trainingsacteur Jeroen, de niet eenvoudige taak zo’n dertig Wallenbewoners in te wijden in de geheimen van het omgaan met overlast. Kaldenbach’s motto: ‘U kunt de wind niet veranderen. Maar hoe de zeilen staan bepaalt u zelf.’ Het geeft al aan welke kant het op zal gaan deze avond: als je niet beresterk bent, kun je maar beter voor de zachte aanpak kiezen.
Wat doen de meeste mensen als ze in een agressieve situatie terechtkomen? Volgens Kaldenbach reageren ze met ‘vechten, vluchten of verstijven’. Maar er is volgens hem een betere manier om de overlastgevers aan te pakken en dat is: ‘verbinden’. Een signalement onthouden en opdracht geven 112 te bellen is altijd handig, aldus Kaldenbach. En als er iemand tegen je muur staat te pissen is het het beste om de plasser vriendelijk te benaderen. ‘Goedenavond. Zou u a.u.b. ergens anders willen gaan plassen. Kijk, daar is een krul.’ Verbinden dus.

Vingertje
Precies dit soort tips doen bij velen de nekharen recht overeind staan. Want terwijl de schreeuwer, dealer of dronkenman ongeremd zichzelf mag zijn, moet de Wallenbewoner zich aanpassen en zich inhouden. En dat is niet de makkelijkste boodschap.
Toch is het volgens Kaldenbach verstandig om je niet door emoties te laten leiden, maar je verstand te gebruiken. ‘Omgaan met korte lontjes, daar gaat het vanavond over. Het gaat er om dat je hun gedrag begrijpt. Dat is overigens wat anders dan dat je begrip hebt voor wat ze doen.’ Aan de hand van een aantal scenes waarin Jeroen op knappe wijze de rol van de overlastgever vertolkt, worden praktijkvoorbeelden geschetst. Wat doe je bijvoorbeeld als iemand met zijn voeten op de bank zit in de trein? Kaldenbach: ‘Ga dan niet commanderen en laat dat bestraffende vingertje weg. Zeg daarentegen goedenavond. Ga zitten zodat je op gelijke ooghoogte bent. Pak dan een krantje uit het rek en zeg iets als: O joh, je bent vergeten een krantje onder je voeten te leggen. Grote kans dat het soepel wordt opgelost. Belangrijk: je laat iemand zo in z’n waarde.’ Doel is immers om te voorkomen dat een conflict escaleert, want zoals Jeroen zegt: ‘Ik ga altijd escaleren. Dat is mijn gedrag.’

Hand
Niet iedereen heeft zin in zo’n begripvolle houding die zelfs zou kunnen uitmonden in het geven van een hand, waarmee je een afspraak bezegelt en tegelijkertijd de tegenpartij compromitteert, aldus Kaldenbach. Maar het gaat er volgens Jeroen, die opgroeide in de straten van Kanaleneiland in Utrecht, om contact te leggen, niet om iemand in de grond te stampen. ‘Ik ben alleen maar in mijn eigen wereldje bezig en heb geen enkele boodschap aan jou. Beweeg dus mee. Blijf rustig, ook al scheld ik je uit voor vuile kuthomo. Je wilt toch mijn gedrag be├»nvloeden?’ Juist.

d’ Oude Binnenstad, 2014